ANGELICUM. Beatus z Francji

Kontynuując pracę i studia nad Beatusem sięgniemy po francuską kopię, czyli jedyny zachowany wczesny manuskrypt tego dzieła stworzony na terenie Francji.

Paryż, Bibliothèque Nationale, MS lat. 8878.

Zapraszam na kolejne warsztaty już 19 października 2021 roku.

Szkoła Kaligrafii Littera Nova na krakowskim Kazimierzu

Informacje i zapisy:

ul. Brzozowa 14
31-050 Kraków

+48 660 432 976

+48 12 429 54 52
godz. 12.00-18.00
biuro@szkolakaligrafii.pl

admirator: Beatusy okiem iluminatora

Rozpoczynając cykl warsztatów iluminatorskich w roku akademickim 2021/2022 pt. ANGELICUM nieprzypadkowo pierwszy wybór padł na tysiącletnie anioły z Beatusów. Postaci pełne ekspresji, namalowane w tradycji mozarabskiej.

Czym jest Beatus? Na czym polega jego ponadczasowa niezwykłość?

Komentarz do Apokalipsy; Beatus to zbiór komentarzy do Apokalipsy, które opracował w VIII wieku hiszpański mnich i teolog Beat (Beatus) z Liébany (730–785). Jak podają źródła, zachowało się 35 kopii z IX-XI w., w tym 27 iluminowanych.

Niektóre kopie zawierają także komentarze do ksiąg Ezechiela i Daniela autorstwa innych autorów oraz tabele genealogiczne.

Komentarz do Apokalipsy buduje 12 ksiąg podzielonych na 68 sekcji, a te na mniejsze jednostki zwykle ilustrowane, które autor objaśnia bazując na wybranych fragmentach z komentarzy Apokalipsy m.in.: Ticoniusa (370-390 n.e.) (obecnie w większości zaginionych), Primasiusa z Hadrumetum (zm. ok. 560). Zawiera także fragmenty tekstów Ojców Kościoła i Doktorów Kościoła, m.in.: Augustyna z Hippony (13 listopada 354 – 28 sierpnia 430), Ambrożego z Mediolanu (ok. 340 – 397), Ireneusza z Lyonu (130 – 202), Papieża Grzegorza I Wielkiego (ok.  540 – 12 marca 604), św. Hieronima z Stridonu i Izydora z Sewilli. 

Beatus powstał w nieprzypadkowym czasie i miejscu. Po pierwsze tuż przed przełomem wieków, czyli czasem kiedy współcześni spodziewali się, zgodnie z proroctwami, nadejścia Czasów Ostatecznych. Po wtóre powstaje na terenie królestwa Asturii, które jest w opozycji do podbojów arabskich na Półwyspie Iberyjskim. Apokalipsa przedstawiająca wizję triumfu dobra nad złem, odczytana w kontekście religijnym daje nadzieję na ostateczne zwycięstwo i zbawienie wiernych Kościoła.

Niniejsze dzieło było jedną z ważniejszych lektur późnego średniowiecza z dziedziny teologii i geografii.

Zachowane do dnia dzisiejszego kopie Beatusów stanowią materiał do pogłębionych badań nie tylko teologicznych, geograficznych (ilustracje współczesnej mapy świata, czyli jednej z najwcześniejszych znanych), ale stanowią także podstawowe źródło wiedzy o sztuce mozarabskiej, która jest niezwykłą kompilacją nurtów wizygockich, karolińskich, arabskich, także koptyjskich.

Rękopisy iluminowane, które możemy porównać, w większości wykazują jednorodność stylistyczną.

Tekst został spisany inkaustem w kolorze sepii (odcieniu czerni),  zwykle czytelnym pismem (minuskuła karolińska, w podpisach ilustracji – uncjała), wyróżnienia tekstu – rubrykowane.

Miniatury z Beatusa ilustrują i wyjaśniają Apokalipsę.

Rysunek wykonano zgodnie z zaleceniami z Etymologii Izydora z Sewilli: najpierw kreślone są kontury, które wypełniane są kolorem. Linia prowadzona jest wyraźnie, kolory są czyste, kontrastujące. We współczesnym odbiorze miniatury wyglądają jak rysunki z kolorowanki. Kolorystyka kojarzy się z kolorami ziemi i ognia. Poza nielicznymi wyjątkami – iluminator nie używa matali szlachetnych.

Postaci są płaskie, zwykle malowane z półprofilu z widoczną parą oczu. Ubrane są w obfite tuniki i płaszcze, „ułożone” zgodnie z tradycją sztuki romańskiej. Oczy i dłonie aniołów są „za duże” jakby miały zilustrować szczególną łączność, bliskość z Bogiem, jakby mogły dotykać zmysłami Boga. Ilustracje są płaskie, bez perspektywy, sceny następujące po sobie są budowane jak we współczesnych komiksach, sekwencyjnie.

Tło stanowią barwne szerokie, mocne kolorystycznie pasy.

Pomimo prostej formy, ilustracje są niezwykle poruszające i wyraziste.

NazwaNr katal.KolekcjaData i pochodzenie
Fragmento de Silos, Beato de Cirueña, Beato de NájeraFrag. 4 (Santo Domingo de Silos) Zachowana 1 kartaSanto Domingo de SilosOk. 900 r. Klasztor w Pririneo Navarro?
Beatus z San Millán de la CogollaCod. Emil. 33Real Academia de la Historia, MadrytOk. 920-930 r.
Emilianense Codice, Beatus z San Millán, Emilianense Codex CodexMadridBN141Vitr. 14-1Madryt, Biblioteca NacionalPoł. X w., Hiszpania, San Millán de la Cogolla
Escorial Beatus z San Millán
CodexEscorialBeatus
Cod. &. II.5 El Escorial, Real Biblioteca del Monasterio de San Lorenzook. 1000 r. San Millán de la Cogolla
Morgan Beatus,
Beatus z San Miguel de Escalada,
CodexNewYorkBeatus
Ms 644Morgan Library, New YorkOk. 940-945, Hiszpania, Tabara?
Beatus z Tábara CodexBeatusTabaraCod. 1097BArchivo Histórico Nacional, MadrytOk. 968-970, Hiszpania, San Salvador de Tabara
Beatus z Valcavado, CodexValladolidMs. 433
(ex ms 390)
Valladolid. Biblioteca de la UniversidadOk. 970, Hiszpania, Valcavado?
Beatus z Gerony,
Beatus z Távara CodexGeronaBeatus
Ms. 7Girona, Archiwum KapitulneOk. 975, Hiszpania, San Salvador de Tabara?

Beatus z La Seu d’Urgell, Urgell Beatus z Roja lub León, Beatus z Katedy Urgell CodexSeoDeUrgell
Cod. 501Urgell, Archiwum Muzeum KatedralnegoOk. 975-1000, Hiszpania, Leon
Beatus z León,
Beatus Facundo,
Beatos de la Biblioteca Nacional de España,
Beato de Fernando I y doña Sancha
Ms. Vit. 14.2Biblioteca Nacional, Madryt1047 r.
Beatus Saint-Sever  Lat.8878Paryż, Bibliotèque nationale de FrancePoł. XI w., Francja, Saint-Sever
Beatus of Burgo of Osma,
Burgo de Osma Codex CodexBurgoDeOsma
Cod. 1Biblioteka Katedralna Burgo de Osma.Circa 1086
Beatus z Santo Domingo de Silos CodexLondonBeatusAdd MS 11695Londyn, British Library1091–1109
CodexMadridRAH33Cod. 33Madryt, Real Academia de la HistoriaOk. 1000, 1100-1125 Hiszpania, San Millán de la Cogolla?
Beatus. — Commentaire sur l’Apocalypse, avec peintures. Ms. de la fin du XII e siècleNAL 1366Bibliothèque nationale de FranceKoniec XII w.
Przykłady najwcześniejszych Beatusów

Opracowano na podstawie:

https://es.wikipedia.org/wiki/Beato_de_Li%C3%A9bana

https://en.wikipedia.org/wiki/Commentary_on_the_Apocalypse

https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/694/BPTh.2012.007%2CRoszak.pdf?sequence=1 Beato z Liébany i mozarabskie komentarze do Apokalipsy, Ks. Piotr Roszak Universidad de Navarra, Pampeluna; UMK, Toruń 5 (2012) ISSN 1689-5150

dostęp 10.10.2021

Międzynarodowy Dzień Pisania LIstów – czas na gratulacje

Drodzy Miłośnicy Piękna!

Poniżej cytuję słowa Anny Jeziornej Prezes Fundacji Sztuka Kaligrafii i Założycielki Szkoły Kaligrafii Littera Nova.

„9 października, Międzynarodowy Dzień Pisania Listów to najlepsza okazja aby pogratulować Dorocie Dylskiej, naszej koleżance z Littera Nova, wyróżnienia w międzynarodowym konkursie na piękne koperty, The Graceful Envelope, organizowanym przez The Washington Calligraphers Guild. Brawo!💛💛💛💛💛 Gratulacje dla Doroty i gratulacje dla Kasi Pajor-Seremak- znakomitej kaligrafki, iluminatorki, naszej Professoressa, pod której okiem i ręką powstawała praca konkursowa Doroty! Zachęceni tym sukcesem zapraszamy wszystkich zainteresowanych wzięciem udziału w następnej edycji konkursu do kontaktu z nami! Powstanie specjalna grupa warsztatowa, która od listopada będzie pracowała nad tematem kolejnej edycji konkursu: „Greetings and Salutations”.”

Piszmy listy do Przyjaciół! Piszmy pięknie!

Dyplom z wyróżnieniem dla Dorotki
fotografia: Anna Jeziorna, za zgodą autorki.

ANGELICUM. Mozarabskie anioły.

Drodzy Miłośnicy Ksiąg Rękopiśmiennych i Anielskich Krain!

12 października 2021r. rozpoczynamy cykl warsztatów iluminatorskich ANGELICUM, skupiony wokół anielskich wizerunków.

Naszą roczną podróż z aniołami rozpoczniemy od świata Półwyspu Iberyjskiego i wyjątkowej sztuki mozarabskiej. Zapoznamy się z jednymi z najważniejszych kodeksów hiszpańskich.

Jak wyglądają mozarabskie anioły? Na czym polega wyjątkowość przedstawień w Beatusach?

Zapraszam na wspólne poznawanie niezwykłych postaci anielskich do Szkoły Kaligrafii Littera Nova na krakowskim Kazimierzu.

12.10.2021 godz. 17:00 – 20:30

Tematem naszych prac będą postaci anielskie z jednego z najwspanialszych Komentarzy do Apokalipsy Beatusa z León, stworzonego ok. 1047 r. dla Ferdynanda I i Królowej Sanchy. Kopia ta zawiera 312 kart i 98 miniatur. Dla naszych realizacji wybraliśmy fragment karty z wizerunkiem anioła przyodzianego w cynobrowe szaty.

Biblioteca Nacional w Madrycie, Ms. Vit. 14.2

Zapraszamy na kolejne warsztaty już 19 października 2021 roku.

Szkoła Kaligrafii Littera Nova na krakowskim Kazimierzu

Informacje i zapisy:

ul. Brzozowa 14
31-050 Kraków

+48 660 432 976

+48 12 429 54 52
godz. 12.00-18.00
biuro@szkolakaligrafii.pl

ANIELSKIE MALOWANIE rozpoczęte

Za nami pełen wrażeń, spotkań i pracy Dzień Otwarty w Szkole Kaligrafii Littera Nova. Dedykowany tym wszystkim, którzy są żywo zainteresowani sztuką dawną zarówno kaligrafią, jak i iluminatorstwem.

Pełni pozytywnego nastawienia przystąpiliśmy do ANIELSKIEGO MALOWANIA tysiącletnich aniołów. Zainspirowani Beatusem zrealizowaliśmy miniatury z wizerunkami czterech posłańców Bożych.

Po krótkim wprowadzeniu, uzbrojeni w niezbędne materiały i narzędzia, krok po kroku studiowaliśmy technikę dawnych mistrzów.

Dla wszystkich tych, którzy nie brali udziału w warsztatach inaugurujących ANGELICUM, a chcieliby namalować niezwykłe postaci anielskie, zamieszczam krótką instrukcję. Zachęcam do pięknej podróży przez anielskie krainy 🙂

Niezbędnik: papier min 250g/m2 (np. akwarelowy lub inny karton do technik wodnych), ołówek, gumka, pędzle okrągłe, woda, farby i paleta malarska.

  1. Rysunek wg Komentarza do Apokalipsy z XI w. Do wyboru: ff 207v, 138v, 188r, 188v
  2. Kontur w kolorze sepii
  3. Barwne plamy

Do realizacji naszych aniołów użyliśmy tempery gumowej stworzonej z pigmentów pochodzenia mineralnego i organicznego: ochry żółtej, ochry czerwonej, zieleni morskiej, indygo i karminu koszenilowego. Zadbaliśmy o właściwe przygotowanie farb, ich czystość i umiejętne malowanie.

Dwie godziny pracy minęły błyskawicznie, ale każdy wrócił do domu z własnym aniołem i garścią umiejętności.

Mam nadzieję, że jest to maleńka zachęta do całorocznej wspólnej pracy.

Najbliższe spotkania 12 i 26 października 2021 r. w godzinach 17.00-20.30 poświęcone będą również aniołom z Beatusów.

ZAPRASZAM

Informacje i zapisy:

ul. Brzozowa 14
31-050 Kraków

+48 660 432 976

+48 12 429 54 52
godz. 12.00-18.00
biuro@szkolakaligrafii.pl